Subsidies voor bedrijven: weten we wat ze werkelijk opleveren?

Meer dan 200 steunmaatregelen: is dat noodzakelijk te veel?

Niet noodzakelijk. Een kmo die een nieuwe machine koopt, heeft andere behoeften dan een exporteur of een technologiebedrijf.

Maar met elk bijkomend instrument groeit het risico op verschillende regels, administraties, formulieren en controles. Cumulatie wordt moeilijker te overzien, bedrijven vinden minder gemakkelijk de juiste steun en de overheid kan het gezamenlijke effect moeilijker meten.

De kost omvat dus niet alleen het uitgekeerde bedrag, maar ook ontwerp, beheer, toekenning en controle. Ook bedrijven dragen administratieve kosten.

De echte vraag: het bijkomende effect

Stel dat een onderneming tien miljoen euro wil investeren en één miljoen euro overheidssteun ontvangt.

Als de investering zonder steun niet was gebeurd, hielp het publieke geld bijkomende activiteit creëren. Als exact dezelfde investering sowieso was uitgevoerd, verbeterde de steun vooral de financiering.

In beide gevallen kunnen alle regels zijn nageleefd. De waarde voor de belastingbetaler verschilt echter sterk.

Hoeveel werkelijk bijkomende activiteit creëert één publieke euro?

Dat kan slaan op bijkomende investeringen, duurzame jobs, onderzoek, export, productiviteit of meetbare emissiereducties, afhankelijk van het oorspronkelijke doel.

Wallonië herziet al bepaalde steun

Voor de begroting 2025 kondigde de Waalse regering aan:

• 15 miljoen euro minder economische steun, gericht op de meest impactvolle projecten;
• 45 miljoen euro minder jaarlijkse middelen voor kredieten en participaties door Wallonie Entreprendre;
• 13,5 miljoen euro besparing door een gedeeltelijke bevriezing van de indexering van de APE-enveloppe;
• 5,5 miljoen euro besparing op werkingskosten van bepaalde arbeidsmarktoperatoren.

Dit bewijst niet dat vroegere uitgaven nutteloos waren. Het toont wel dat herziening en rationalisering mogelijk zijn.

Ook fiscale uitgaven horen in het debat

Begrotingssubsidies zijn slechts een deel van de overheidssteun. Ook belastingverminderingen, vrijstellingen, aftrekken en bijzondere regimes zetten publieke middelen in.

De FOD Financiën publiceert jaarlijks een inventaris van de federale fiscale uitgaven om het Parlement over hun budgettaire kost te informeren.

Fiscale uitgaven moeten afzonderlijk van rechtstreekse subsidies worden onderzocht. We tellen ze hier niet samen.

Welk resultaat krijgen we voor de ingezette publieke middelen?

Ons voorstel: een systematische doorlichting

Belgium Together stelt niet voor om steun voor bedrijven zonder onderscheid af te schaffen. Grote instrumenten moeten aan dezelfde vragen worden onderworpen, met openbare antwoorden en een geplande herbeoordeling.

Een subsidie moet 6 vragen kunnen beantwoorden

Een eenvoudig principe

Een subsidie is geen verspilling enkel omdat ze een subsidie is. Maar ze is evenmin nuttig enkel omdat ze al lang bestaat.

Elke grote uitgave moet kunnen antwoorden op één vraag: wat krijgen we er werkelijk voor terug?

Nulmeting → doel → resultaat → afwijking → correctie.

Wanneer een instrument onvoldoende waarde creëert, moet hervormen, verminderen of stopzetten mogelijk zijn.

Wat we nog moeten vaststellen

Er bestaat nog geen perfect vergelijkbaar nationaal totaal van alle economische steun die in 2025 in België werd toegekend. Definities en boekhoudsystemen verschillen.

Begrotingssubsidies, publieke leningen, waarborgen, participaties, bijdrageverminderingen en fiscale uitgaven moeten nauwkeurig worden onderscheiden.

Hebben we meer dan 200 verschillende instrumenten nodig, of kunnen we meer resultaat behalen met een eenvoudiger, transparanter en regelmatig geëvalueerd systeem?

De kosten van de staat verlagen om zijn diensten te behouden.